ئەمڕۆ جیهان بە گشتی ڕوبەڕوی کێشە و ئاڵۆزی زۆر جۆراوجۆر بووەتەوە و چۆنیەتی دابینکردنی ئارامی بۆ تەواوی بوونەوەری سەر گۆی زەوی کەوتووەتە ژێر پرسیارەوە، یەکێك لەو کێشە و گرفتانەش تێکچونی ژینگەی جیهانە بە هۆی باڵادەستی مرۆڤ و ڕەچاونەکردنی کاردانەوەی بواری پیشەسازی و بەکاربردنی نادادپەروەرانەی داهات و سامانی گشتی لە جیهاندا و هاتنەکایەوەی ناهاوسەنگی لە پێکهاتە زینبەخشەکانی هەوا و شێواندنی ئەتمۆسفێری گۆی زەوی کە بووەتە هۆی قەتیسبوونی گەرما و تێکدانی سیستەمی ئیکۆلۆژی هەموو بوونەوەر، جگە لە پیسبوونی ئاوی دەریا و ئوقیانوس و لافاو و زریان و سوتانی دارستان و توانەوەی بەستەڵەکەکان و وشکەساڵی و گەلێ کاردانەوەی دیکە کە سەقامگیری ژیانی زیندەوەری شێواندووە.
لە کۆنفڕانسی ژینگەی ساڵی ١٩٧٢ ی پرۆگرامەکانی دەستەی ژینگەی نیو نەتەوەیەکگرتووەکان لە ستۆکهۆڵم، شارەزا و پسپۆڕ و لایەنە پەوەندیدارەکانی ئەم بوارە، بۆ بەردەوامیدان بە کارکردن و هەوڵدان بۆ گەڕانەوەی ئەو هاوسەنگیە، ڕۆژی ٥/٦ ی وەکو ڕۆژی ژینگەی جیهان دیاری کرد، تا ساڵانە بتوانن بەردەوام کاریگەریان لەسەر وشیاربوونەوەی خەڵك هەبێت و سنوورێك بۆ تاڵانکردنی سامانی گشتی دابنرێت، چ بە وزەی سەوز و چ بە زیادکردنی توانای بەرهەمهێنان، کە مرۆڤ بتوانێ بەبێ ترس و دڵەڕاوکێ لە هەڵگەڕانەوەی سروشت گوزەران بکات.
هەوڵدان و بەدواداچوونە نێودەوڵەتیەکان، بۆ فەراهەمکردنی ژینگەیەکی تەندروست بەردەوامە و بەردەوام دەبن، دوا کۆنفڕانسی کەشوهەوا لە پاریس و ڕێکەوتنامە ستراتیژیە گرنگەکەی، باشترین بەڵگەی هاوپشتی و هاوکاری نێوان وڵاتە پیشەسازی و وڵاتە بوژاوەکان و وڵاتە هەژارەکان بوو، کە ویستی ڕۆڵی ئابووری کلاسیك لە بواری پیشەسازیدا کەمبکاتەوە، بەڵام پەشیمان بوونەوەی ئەمریکا لەم ڕێکەوتنە دوبارە ئەگەری پاراستنی ژینگەی خستە ژێر گومانەوە، چونکە ئەمریکا و چین بە هەردوو وڵات بەڕێژەی ٣٩% ی ڕێژەی هەموو گازە زیانبەخشاکانی هەوا بەشدارن، وە کاتێك بڕیاڕەکانی کۆنفڕانسی پاریس دەچێتە میانەی جێبەجێکردنەوە، کە ٥٥ وڵات ئەو ڕێکەوتنامەیە پەسەند بکەن کە بەشدار بن لە دەردانی ٥٥% ی ئەو گازە زیانبەخشانەی دەبنە هۆی گەرمبوونەوەی گلۆبالی گۆی زەوی.
دروشمی ئەم ساڵی ڕۆژی ژینگە بریتیە لە ( من لەگەڵ ژینگە و سروشت دڵخۆش دەبم )، بەڵام کاتێ ژینگە دەبێتە مایەی خۆشگوزەرانی و دڵخۆشی، کە پەیڕوەی بەرنامەیەکی تەندروست بکات و لە خزمەتی جەماوەر و دانیشتوانی ئەو شوێنەدا بێت، لە بستە خاکێکی وەکو کوردستان بەو هەموو داهاتەوە خەڵك ناچاری پەنابردن بێت بە سوتاندنی دار بۆ خۆگەرمکردنەوە یا بوونی پاشەڕۆ و دوکەڵی سێکتەری وزە و ڕێگاوبان و هاتوچۆ و کەمی ڕوبەری سەوز و جەنجاڵی نیو شارەکان و نزمی ئاستی وشیاری بەگشتی لە بەفیڕۆدانی ئاو و مامەڵەکردنی نەشیاو لەگەڵ ژینگەی دەوروبەر و کەمتەرخەمی دەسەڵات و هەست نەکردن بە لێپرسراوی بەرامبەر ئەو داهاتە کە هەیە و قۆڕخکردنی بژێوی و گەڵێ هۆکاری دیکە کە زیاتر دەبنە مایەی نیگەرانی لە جیاتی ئەوەی ببنە مایەی دڵخۆشی بۆ دانیشتوان، لە ڕۆژی ژینگەی ئەمساڵدا ئێمە جەخت لەسەر پابەندبوونی دەسەڵات بە مەرجەکانی پاراستنی ژینگە و خۆشگوزەرانی خەڵك و مامەڵەکردنێکی شەفافانە بە سامانی سروشتیەوە دەکەین، جەخت لەسەر ئەوە دەکەین کە پاراستنی ژینگە بەرنامە و بڕوا و سیاسەتە دەبێ لە پێناو ئیستا و ئایندە و نەوەکانی پاش خۆمان پەیڕەو بکرێ، دەبێ سنوورێك هەبێ بۆ ئەو دەستدرێژیەی دەکرێتە سەر قوتی خەڵکی ئاسایی و دوکەڵ و خاشاکەکەی بەردەکەوێ، بۆیە بەداخەوە دروشمی ئەم ساڵی ڕۆژی ژینگەی جیهانی ناتوانێ سنووری کوردستانی باشور بگرێتەوە، پاراستنی ژینگە پیویستی بە زانست و زانیاری تەکنەلۆژیایە، پێویستی بە چوونە نێو دونیایەکی کراوەی زانستیە، کە لە باشوردا هێشتا چەکەرەی نەکردووە.

ڕێکخراوی سەوزی ئەوروپی - کوردستانی

مقالات

Default Image

المستقبل للدول غير المتقاعسة مناخياً

المصادقة على اتفاقية باريس حول تغيّر المناخ تؤشّر إلى عصر جديد، تحكمه قواعد مختلفة عما كان سائداً من قبل. قبل مؤتمر باريس العام الماضي، كان البعض يراهن على أن الاتفاق لن يحصل، والنتيجة كانت توقيع مئتي دولة، بما فيها الملوثان الأكبران الولايات المتحدة والصين.…

دستور اقليم كردستان باللغة الكردية

الإعلان العالمي لحقوق الإنسان

دستور اقليم كردستان باللغة العربية

Go to top