پێشەکی
ژینگە بنەمای بەردەوامی ژیان و سەرچاوەی سەرەکیی تەندروستی و ئابووریی کۆمەڵگایە. بەڵام شەڕ و بەکارهێنانی چەک، جگە لە کوشتن و وێرانکردنی شارستانی و زیانگەیاندن بە مرۆڤ، بووەتە هۆی تێکدانی ژینگە و سەرچاوە سروشتییەکان. کوردستان بەهۆی مێژووی پڕ لە شەڕ، بۆردومان، مین و بەکارهێنانی چەکی جۆراوجۆر، لە ماوەی ساڵانی ڕابردوودا زیانێکی زۆری لە بواری ژینگەییەوە بینیوە.
کاریگەرییەکانی شەڕ تەنها لەو کاتەدا کۆتایی نایەن کە دەنگی تەقینەوەکان دەوەستێت؛ بەڵکو پاشماوەی چەک، مین، ماددە کیمیاییەکان، سووتاندنی نەوت و وێرانبوونی ژێرخانی ئاو و ئاوەڕۆ دەتوانن بۆ دەیان ساڵ مەترسییان بۆ ژینگە و ژیانی مرۆڤ دروست بکەن. خاک دەتوانێت پیس بکرێت، سەرچاوەکانی ئاو تووشی ماددە زیانبەخشەکان ببن و هەوا بەهۆی دووکەڵ و گازە ژەهراوییەکانەوە پیس بێت. هەروەها دارستان و جۆراوجۆری زیندەوەرەکان زیانی گەورەیان پێدەگات.
لە کوردستاندا، ئەم بابەتە گرنگییەکی تایبەتی هەیە، چونکە ژینگەی ناوچەکە بە سەرچاوە سروشتییە گرنگەکان وەک زەوییە کشتوکاڵییەکان، ڕووبار، کانی و دارستان پڕە. لەبەر ئەوە، لێکۆڵینەوە لە کاریگەریی شەڕ و چەک لەسەر خاک، ئاو و هەوا تەنها باسکردنی ڕابردوو نییە، بەڵکو هەنگاوێکی گرنگە بۆ پاراستنی ژینگە و تەندروستی نەوەکانی ئێستا و داهاتووی کوردستان.
کۆتایی
لە کۆتاییدا، دەکرێت بڵێین شەڕ دوژمنی مرۆڤ تەنها نییە، بەڵکو دوژمنی ژینگەشە. کاتێک بۆمب و چەک بەکاردێن، تەنها خانوو و شار و گوند وێران نابن، بەڵکو خاک، ئاو، هەوا، دارستان و ژیانی ئاژەڵان و ڕووەکەکانیش زیانیان پێدەگات. ئەم زیانانە زۆرجار دوای کۆتاییهاتنی شەڕیش بەردەوام دەبن و دەتوانن بۆ نەوەکانی داهاتوو بارێکی قورس بن.
کوردستان کە بە سروشت و سەرچاوە سروشتییەکانی ناسراوە، پێویستی بە پاراستن و چاکسازیی ئەو ناوچانە هەیە کە بەهۆی شەڕەوە زیانیان پێگەیشتووە. پاککردنەوەی مین و پاشماوەی چەک، چاودێریکردنی خاک و سەرچاوەکانی ئاو، کەمکردنەوەی پیسبوونی هەوا، پاراستنی دارستان و ئاژەڵان، و ئاگادارکردنەوەی خەڵک لە مەترسییە ژینگەییەکان دەبێت بەشێکی سەرەکی لە هەر پلانی ئاوهەڵدانەوە و گەشەپێدانی کوردستان بێت.
لەبەر ئەوە، ئاشتی تەنها بە نەبوونی شەڕ پێوانە ناکرێت؛ ئاشتیی ڕاستەقینە ئەوەیە کە خاکەکە پاک بێت، ئاوەکان پارێزراو بن، هەوا پاک بێت و مرۆڤ بتوانێت بەبێ ترس لە ژینگەیەکی سەلامەتدا بژی. پاراستنی ژینگەی کوردستان لە کاریگەرییەکانی شەڕ، بەرپرسیارێتیی ئەمڕۆی ئێمەیە بۆ ئەوەی سبەیەکی سەلامەت بۆ نەوەکانی داهاتوو جێبهێڵین.
